قحم ( qahm ) م . ع . قحم المفاوز قحما ( از باب فتح ) : نورديد بيابان را . و قحم اليه : نزديك رسيد به او . قحم ( qoham ) ا . ع . قحم الطريق : دشواريهاى راه . و قحم الشهر : سه شب پسين ماه . و قحم الخصومات : آنچه را كه انسان مكروه و ناپسند دارد به روى تحميل كنند . و نيز قحم . ج : قحمة ( qohmat ) . قحمة ( qahmat ) ص . ع . مؤنث قحم . ج : قحام . و نخلة قحمة : خرمابنى كه بزرگ و كلان گردد و پائين آن باريك و برگ آن كم باشد . ج نيز : قحام . قحمة ( qohmat ) ا . ع . هلاكت جاى و مهلكه . و تنگسال سخت و خشك‌سال . و ناگهان و بىانديشه در آمدن در كارى . و به سختى در افتادن . و كار با مشقتى كه نتوان تحمل كرد . ج : قحم ( qoham ) . قحو ( qahv ) م . ع . قحا المال قحوا ( از باب نصر ) : گرفت آن مال را . قحوان ( qohv n ) ا . ع . اقحوان و نوعى از بابونه . قحوحة ( qohuhat ) م . ع . قح قحاحة و قحوحة . مر . قحاحة ( qah hat ) . قحور ( qohur ) ع . ج . قحر ( qahr ) . قحورة ( qohurat ) ا . ع . شتر كلانسال كه در آن اندكى از جوانى و توانائى باقى باشد . و مرد كلان جثه و خشمناك . و بسيار نوش كوتاه قامت . قحورة ( qohurat ) م . ع . قحر قحارة و قحورة . مر . قحارة . قحوز ( qohuz ) م . ع . قحز قحوزا و قحزا . مر . قحز . قحوط ( qohut ) م . ع . قحط قحطا و قحوطا . مر . قحط . قحوف ( qohuf ) ع . ج . قحف ( qebf ) . قحول ( qohul ) م . ع . قحل الشيئ قحولا ( از باب فتح ) : خشك شد آن چيز . و قحل قحلا و قحولا : خشك شد پوست آن بر استخوان وى . و قحل ( مجهولا ) قحولا : خشك شد پوست آن بر استخوان وى . قحوم ( qahum ) ص . ع . شيخ قحوم : پير فرتوت . و محالة قحوم : چرخ زود روان . قحوم ( qohum ) م . ع . قحم فى الامر و عليه قحوما ( از باب نصر ) : بناگاه و بىانديشه افگند خويشتن را در آن كار . قحومة ( qohumat ) ا . ع . ضعف و سستى از كلانسالى . قحيح ( qahih ) ا . ع . نوعى از خوردن آب . قحيط ( qahit ) ص . ع . عام قحيط : سال خشك سخت . و ضرب قحيط : زدن سخت . قخر ( qaxr ) م . ع . قخر قخرا ( از باب فتح ) : زد چيز خشك را بر چيز خشك ديگر . قخزة ( qaxzat ) م . ع . قخز قخزة : ( از باب فتح ) : زد چيز خشكى را بر چيز خشك ديگر . قد ( qad ) ع . كلمه ايست كه هم مانند اسم و هم مانند حرف استعمال مىشود و قد اسمى نيز بر دو قسم است : يا اسم فعل است و در اين صورت بمعنى ليكفى مىباشد مانند : قد زيدا درهم اى ليكفى زيدا درهم . و قدنى درهم : اى ليكفنى درهم . و يا اسم است بمعنى لحسب و در اين صورت غالبا مبنى بر سكون است مانند : قد زيدهم درهم يعنى لحسب زيد درهم . و قدى درهم اى حسبى درهم . و گاه اعراب در آن داخل مىگردد . يق : قد زيد درهم . اما قد حرفى بمعنى بدرستى و بتحقيق مختص است بفعل متصرف خبرى مثبت و مجرد از جازم و ناصب و حرف تنفيس و در چند موقع استعمال مىگردد : يا در توقع مانند : قد يقدم الغائب اليوم ، در كسى گويند كه انتظار قدوم وى را دارند . و در تقريب ماضى از حال مانند : قد قام زيد . و در تحقيق نحو : قد افلح من زكها . و جز آن . قد ( qad ) و ( qadd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندام و قامت و هلبه و هليه و بالا . و شكل . و هيكل . و اندازه . و درازى . - و قطع و برش بدرازا . و شكاف مستطيل در آستين . و برشى كه در پارچه مىدهند براى لباس درست كردن . و قد الف چو ميم كردن : مراقبه نمودن و سر بجيب فرو بردن . و قد قد كردن : دراز دراز برش دادن . و قد كردن : قطع كردن و بدرازا برش دادن . و قد كشيدن : دراز شدن و بلند گشتن . و ظاهر و نمايان شدن . قد ( qadd ) ا . ع . دراز از هر چيزى . و پوست بزغاله . المثل : ما يجعل قدك الى اديمك يعنى چه چيز وادار مىكند تو را كه كار كوچك خود را بزرگ قرار دهى . و اين مثل را دربارهء شخصى گويند كه از طور خود تجاوز كند و چيز حقير را به چيز خطير قياس نمايد . و نيز قد : تازيانه . الحديث : لقاب قوس احدكم و موضع قده . فى الجنة خير من الدنيا و ما فيها . و نيز : قدر و اندازه . و بالا و قامت مرد و تقطيع وى و اعتدال آن . يقال : هو حسن القد . و هذا على قد ذاك . ج : اقد ( aqadd ) و قدود و قداد . ج ج : اقدة ( aqeddat ) . قد ( qadd ) م . ع . قده قدا ( از باب نصر ) : بدرازا از بن بريد آن را و بدرازا شكافت آن را . و قده بنصفين : از درازى به دو نصف كرد آن را . و قد المسافر المفازة : قطع كرد آن شخص مسافر مسافت